青岛解放前,船用设备及配件无专业生产厂家,只有青岛造船厂(今青岛北海船厂)在20世纪初制造过一定数量的船用锅炉、电机、汽锤及各种机械配件等。30~40年代,青岛海军工厂(今中国人民解放军第4808工厂)也曾制造过船用设备及配件。建国后,船用设备及配件生产规模有了较大发展。
青岛阀门厂始建于1952年,建厂初期只能小批量生产工业低压阀门。随着船舶工业的迅速发展,船用阀门需求量大增,1968年该厂开始试制船用阀门,翌年投入小批量生产,1970年正式转产船用阀门生产。至1972年,该厂生产的船用阀门品种已达24个系列、195种规格,并大批量承接大型船舶所用阀门的订货合同。1969~1978年,该厂共生产船用阀门288924组。中共十一届三中全会后,青岛阀门厂先后形成铸钢、铸铁、铸铜的生产能力,对阀门产量的增长起到保证作用。至1990年末,产品品种已发展到55个系列、500多个品种规格。该厂生产的CB309-76型内螺纹青铜截止阀和GB590-76型法兰铸铁截止阀质量长期稳定在一等品水平,产品畅销全国230多个用户。从1980年开始,该厂生产的止回阀和截止阀等产品出口新加坡、巴基斯坦、伊朗等国家,成为当时国内唯一出口船用阀门的企业。1979~1990年,该厂累计生产船用阀门444946组。
1966年建立的青岛船用锅炉厂,生产立式、卧式船用蒸汽锅炉共9个系列、25个规格型号。蒸发量1~3吨锅炉年产30台。
1969年建立的青岛无线电三厂,主要制造606侦察雷达和船用导航雷达等。
青岛风机厂建于1974年,1976年开始研制船用风机,定产后产量逐年增加,成为国家第六机械工业部船用风机定点生产厂。至1986年,该厂生产船用风机品种有:直流离心式风机、交流离心式风机、轴流风机等3个系列、77个规格型号,排风量400立方米/时~25000立方米/时,功率0.2~13千瓦。1981~1986年,已累计生产风机16421台。该厂生产的CLQ15-48型船用离心式风机,1989年被评为中国船舶工业总公司和山东省优质产品。青岛风机厂是中国船舶工业总公司唯一定点生产船用风机的企业,年产船用风机4000台。
1981年建立的青岛锚链厂,生产船用锚链直径48毫米以下的有档和无档锚链共3个系列、37个品种,年产2000吨。
1985年建立的青岛气割机械厂主要生产船舶工业用CG-Q5型半自动气割机。
1953~1969年,交通部红星船舶修造厂先后制造过船用1~2吨立式锅炉21台,2~5吨卧式锅炉10台。该厂制造的船用锅炉受到船检部门的高度赞扬,并作为免检产品。该厂还制造过船用推进器、起锚机、舵机、绞缆机、起货机、295柴油机等。1980年该厂设立青岛船舶配件厂,主要生产船用橡胶制品、玻璃钢制品以及船舶配件机加工等。
1953~1957年,海军301工厂先后试制小型高速柴油机和中速中型柴油机的易损件,如铜、铝合金轴承、气缸衬套、活塞环以及淡水泵、各种传动轴等,缓解了修船急需配件,并供应其他地区。1964年该厂研制的潜艇螺杆泵获1978年全国科学大会奖。
1958年,青岛联成修船厂(今青岛造船厂)设计制造1110型18千瓦、3110型55千瓦船用柴油机。1963年,青岛造船厂试制成功58千瓦低速船用柴油机。
1968年,青岛渔轮修造厂制造6260型功率198千瓦船用柴油机2台。1970~1975年,该厂制造8300型功率441千瓦船用柴油机4台。该厂还先后设计制造成V234QYZ型1.2吨米液压回转式舵机、V234QYS型1.6~2.5吨米液压舵机及JYCF40/70中高压绞网机等船用设备。
1979年10月,中国人民解放军第4808工厂与701所工程技术人员共同改装导弹艇伸缩臂发射架试制成功,导弹的装弹时间缩短5倍,提高了战术性能,受到海军首长赞扬。1984年9月,该厂自行设计制造成两台CD—20—6型鼓轮式电缆机。该机全部采用电子液压操纵,由鼓轮式自动收放装置、测力计、自动测速装置等组成,具有无极调速、预余量控制及20吨以内张力控制、恒功率输出等功能,经中国船舶工业总公司等12个单位鉴定为国内首创,接近国际同类型布缆机性能。该机被“邮电1”号船采用,完成从上海至日本的海底布缆任务。
1980年,中国人民解放军第7811工厂组建了密封件车间,能生产骨架油水封、垫圈、胶条等橡胶密封件及运输带产品。
青岛部分船厂造船统计表
表3 (1950~1990年)
|
单位
年代 |
青岛北海船厂 |
4808厂 |
青岛造船厂 |
青岛渔轮修造厂 |
7811厂 |
青岛东风船厂 |
青岛灵山船厂 | ||||||||
|
艘 |
吨 |
艘 |
吨 |
艘 |
吨 |
艘 |
吨 |
艘 |
吨 |
艘 |
吨 |
艘 |
吨 | ||
|
1950 |
1 |
10 |
4 |
180 |
|||||||||||
|
1951 |
4 |
40 |
|||||||||||||
|
1952 |
1 |
205 |
8 |
344 |
1 |
130 |
|||||||||
|
1953 |
4 |
200 |
6 |
780 |
|||||||||||
|
1954 |
1 |
248 |
18 |
1612 |
4 |
576 |
|||||||||
|
1955 |
9 |
466 |
9 |
720 |
|||||||||||
|
1956 |
2 |
50 |
3 |
300 |
11 |
2190 |
|||||||||
|
1957 |
16 |
1466 |
3 |
300 |
14 |
3150 |
|||||||||
|
1958 |
1 |
165 |
2 |
538 |
16 |
272 |
6 |
1172 |
|||||||
|
1959 |
2 |
862 |
7 |
1037 |
9 |
860 |
3 |
639 |
|||||||
|
1960 |
3 |
1515 |
73 |
1098 |
6 |
1200 |
5 |
1036 |
|||||||
|
1961 |
1 |
970 |
23 |
2970 |
18 |
4050 |
|||||||||
|
1962 |
1 |
1110 |
12 |
1370 |
3 |
497 |
|||||||||
|
1963 |
2 |
335 |
3 |
345 |
2 |
260 |
|||||||||
|
1964 |
1 |
270 |
4 |
770 |
1 |
130 |
|||||||||
|
1965 |
2 |
445 |
2 |
104 |
|||||||||||
|
1966 |
14 |
1700 |
12 |
1065 |
1 |
225 |
|||||||||
|
1967 |
4 |
240 |
6 |
600 |
9 |
617 |
7 |
56 |
|||||||
|
1968 |
11 |
1175 |
1 |
1110 |
14 |
1548 |
24 |
240 |
|||||||
|
1969 |
7 |
629 |
4 |
627 |
19 |
285 |
|||||||||
|
1970 |
10 |
5182 |
18 |
2992 |
4 |
542 |
29 |
580 |
|||||||
|
1971 |
7 |
7898 |
8 |
1860 |
3 |
493 |
16 |
400 |
|||||||
|
1972 |
7 |
3831 |
5 |
1337 |
10 |
2465 |
5 |
150 |
|||||||
|
1973 |
7 |
1332 |
5 |
1097 |
5 |
1750 |
5 |
200 |
|||||||
|
1974 |
6 |
1034 |
1 |
350 |
1 |
35 |
|||||||||
|
1975 |
15 |
3584 |
12 |
2781 |
5 |
1875 |
4 |
120 |
|||||||
|
1976 |
15 |
11364 |
13 |
2271 |
3 |
1875 |
2 |
80 |
|||||||
|
1977 |
14 |
7561 |
13 |
2905 |
3 |
1125 |
2 |
382 |
|||||||
|
1978 |
16 |
7970 |
8 |
1945 |
1 |
375 |
13 |
910 |
1 |
600 | |||||
|
1979 |
4 |
2200 |
10 |
2612 |
7 |
3478 |
6 |
300 |
12 |
6200 | |||||
|
1980 |
9 |
6650 |
10 |
9476 |
3 |
1125 |
2 |
1515 |
5 |
1080 | |||||
|
1981 |
8 |
5785 |
11 |
3761 |
1 |
375 |
5 |
1660 |
4 |
427 | |||||
|
1982 |
4 |
741 |
5 |
3260 |
17 |
1125 |
10 |
1867 |
13 |
820 | |||||
|
1983 |
2 |
1150 |
15 |
5360 |
5 |
1750 |
12 |
958 |
1 |
1000 | |||||
|
1984 |
7 |
6621 |
38 |
4326 |
10 |
2250 |
2 |
24 |
6 |
355 |
|||||
|
1985 |
51 |
4150 |
1 |
1200 |
33 |
3827 |
19 |
2530 |
19 |
1474 |
11 |
1800 | |||
|
1986 |
22 |
5730 |
|
|
8 |
816 |
6 |
2278 |
10 |
878 |
3 |
459 | |||
|
1987 |
4 |
1060 |
4 |
1338 |
8 |
2624 |
7 |
712 |
3 |
1000 | |||||
|
1988 |
3 |
6500 |
4 |
2630 |
4 |
1756 |
5 |
648 |
2 |
994 | |||||
|
1989 |
33 |
6600 |
3 |
1482 |
3 |
1317 |
8 |
1039 |
4 |
1685 | |||||
|
1990 |
3 |
600 |
3 |
3197 |
3 |
1365 |
3 |
640 |
3 |
1200 | |||||
|
合计 |
290 |
103936 |
154 |
11811 |
352 |
72655 |
211 |
48558 |
2 |
24 |
222 |
15484 |
59 |
17265 | |
注:玻璃钢船艇未做统计。
青岛部分船厂修船统计表
表4 (1950~1990年)
|
单位
年份
|
青岛北海船厂 |
4808厂 |
青岛造船厂 |
青岛渔轮修造厂 |
7811厂 |
青岛东风船厂 |
青岛灵山船厂 | |||||||
|
艘 |
吨 |
艘 |
吨 |
艘 |
吨 |
艘 |
吨 |
艘 |
吨 |
艘 |
吨 |
艘 |
吨 | |
|
1950 |
34 |
18 |
120240 |
24 |
4380 |
|||||||||
|
1951 |
4 |
12300 |
17 |
4250 |
21 |
2940 |
||||||||
|
1952 |
37 |
10 |
2495 |
24 |
6000 |
41 |
6235 |
256 |
1570 |
|||||
|
1953 |
33 |
13 |
8720 |
34 |
8500 |
43 |
6579 |
246 |
1516 |
|||||
|
1954 |
55 |
40 |
5346 |
41 |
10250 |
62 |
8990 |
229 |
1334 |
|||||
|
1955 |
46 |
32 |
12671 |
14 |
3500 |
60 |
9210 |
97 |
560 |
|||||
|
1956 |
49 |
36 |
22523 |
88 |
1760 |
57 |
9120 |
47 |
394 |
|||||
|
1957 |
36 |
38 |
24289 |
94 |
18800 |
66 |
10890 |
|||||||
|
1958 |
32 |
35 |
21216 |
100 |
20000 |
89 |
14685 |
|||||||
|
1959 |
36 |
54 |
27502 |
136 |
27200 |
107 |
14445 |
|||||||
|
1960 |
59 |
68 |
26012 |
88 |
17600 |
91 |
13650 |
|||||||
|
1961 |
64 |
45 |
16310 |
68 |
13600 |
68 |
10200 |
|||||||
|
1962 |
55 |
60 |
16739 |
75 |
15000 |
76 |
14820 |
|||||||
|
1963 |
62 |
92 |
26707 |
89 |
17800 |
62 |
13020 |
14 |
2200 |
|||||
|
1964 |
53 |
86 |
26567 |
90 |
18000 |
79 |
17775 |
20 |
1450 |
|||||
|
1965 |
69 |
69 |
24357 |
106 |
21200 |
73 |
16425 |
28 |
3360 |
|||||
|
1966 |
56 |
82 |
29971 |
93 |
20925 |
35 |
4200 |
|||||||
|
1967 |
54 |
81 |
31791 |
65 |
16250 |
8 |
870 |
83 |
706 |
|||||
|
1968 |
50 |
43 |
16617 |
43 |
10750 |
6 |
680 |
58 |
522 |
|||||
|
1969 |
19 |
41 |
20464 |
46 |
11500 |
6 |
780 |
61 |
915 |
|||||
|
1970 |
20 |
44 |
19852 |
50 |
12500 |
13 |
2050 |
41 |
820 |
|||||
|
1971 |
24 |
35 |
14305 |
35 |
9100 |
14 |
2179 |
47 |
940 |
|||||
|
1972 |
42 |
30 |
19039 |
17 |
4760 |
12 |
1300 |
36 |
900 |
|||||
|
1973 |
43 |
13 |
5941 |
25 |
6250 |
25 |
1672 |
25 |
750 |
|||||
|
1974 |
4 |
16 |
8410 |
14 |
3920 |
6 |
638 |
9 |
270 |
|||||
|
1975 |
3 |
58 |
26606 |
47 |
13160 |
17 |
1975 |
6 |
180 |
|||||
|
1976 |
15 |
34262 |
47 |
18813 |
28 |
7310 |
9 |
990 |
6 |
240 |
||||
|
1977 |
51 |
114664 |
61 |
34685 |
42 |
13020 |
22 |
2265 |
12 |
720 |
||||
|
1978 |
71 |
250995 |
62 |
28749 |
33 |
10230 |
17 |
1477 |
24 |
1 920 |
1 |
300 | ||
|
1979 |
71 |
242981 |
77 |
28969 |
29 |
8120 |
18 |
1131 |
||||||
|
1980 |
71 |
337720 |
84 |
45544 |
15 |
6000 |
36 |
11260 |
14 |
1406 |
6 |
300 | ||
|
1981 |
74 |
451785 |
102 |
42471 |
131 |
52400 |
43 |
13760 |
18 |
2315 |
7 |
710 | ||
|
1982 |
64 |
373039 |
98 |
43234 |
166 |
66400 |
50 |
17560 |
24 |
3054 |
16 |
160 | ||
|
1983 |
64 |
304364 |
101 |
38475 |
132 |
52800 |
46 |
16100 |
31 |
4353 |
29 |
1363 | ||
|
1984 |
67 |
383563 |
104 |
49941 |
133 |
53200 |
41 |
17460 |
34 |
3656 |
6 |
3000 |
16 |
830 |
|
1985 |
86 |
516372 |
80 |
39800 |
122 |
48800 |
41 |
15620 |
29 |
5110 |
5 |
4000 |
16 |
630 |
|
1986 |
86 |
674160 |
91 |
51455 |
128 |
51200 |
41 |
18450 |
32 |
4363 |
5 |
4000 |
19 |
325 |
|
1987 |
73 |
790535 |
84 |
50895 |
142 |
56800 |
40 |
16400 |
25 |
4561 |
8 |
7200 |
17 |
542 |
|
1988 |
70 |
968491 |
70 |
57571 |
124 |
49600 |
33 |
14025 |
19 |
3293 |
13 |
10400 |
17 |
1960 |
|
1989 |
65 |
1047684 |
55 |
49917 |
86 |
34400 |
34 |
14350 |
20 |
3644 |
8 |
6400 |
23 |
4614 |
|
1990 |
64 |
1425365 |
46 |
62054 |
44 |
17600 |
36 |
14760 |
17 |
1996 |
19 |
13300 |
33 |
24000 |
|
合计 |
2027 |
7915980 |
2305 |
1230073 |
2287 |
692660 |
2027 |
490904 |
533 |
66968 |
1347 |
2557 |
200 |
37534 |
青岛船舶工业企业基本情况统计表
表5 (1990年)
|
企业名称 |
经济 类型 |
建厂 年份 |
工业总产值 (80年不变价)(万元) |
利润总额 (万元) |
全部职工年末人数(人) |
工程技术人员数 (人) |
固定资产原值(万元) |
|
青岛北海船厂 |
全民 |
1898 |
8798 |
1085 |
4 182 |
483 |
11810 |
|
1808厂 |
全民 |
1898 |
4350 |
469 |
2 939 |
190 |
5223 |
|
青岛造船厂 |
全民 |
1949 |
2402 |
28 |
1 860 |
189 |
2434 |
|
青岛东风船厂 |
全民 |
1952 |
555 |
30 |
372 |
29 |
417 |
|
黄岛船厂 |
全民 |
1976 |
383 |
43 |
343 |
44 |
774 |
|
青岛渔轮修造厂 |
全民 |
1946 |
1800 |
37 |
1 501 |
111 |
2326 |
|
7811厂 |
全民 |
1961 |
365 |
53 |
524 |
27 |
1492 |
|
黄岛区薛家岛船舶修造厂 |
集体 |
1967 |
763 |
8 |
59 |
0 |
209 |
|
青岛红岛船舶修造厂 |
集体 |
1968 |
35 |
-16 |
84 |
0 |
133 |
|
胶南县渔轮修造厂 |
集体 |
1969 |
2140 |
12 |
308 |
0 |
374 |
|
胶南县贡口造船厂 |
集体 |
1971 |
651 |
5 |
215 |
0 |
80 |
|
青岛灵山船厂 |
全民 |
1975 |
1353 |
101 |
292 |
5 |
582 |
|
青岛远洋运输公司船舶修理厂 |
全民 |
1990 |
506 |
-1 |
96 |
0 |
245 |
|
胶州造船厂 |
全民 |
1970 |
108 |
8 |
73 |
0 |
73 |
|
国营青岛阀门厂 |
全民 |
1952 |
400 |
1 |
526 |
45 |
412 |
|
青岛气割机械厂 |
集体 |
1958 |
536 |
|
386 |
0 |
338 |
|
青岛船用锅炉厂 |
集体 |
1966 |
740 |
71 |
405 |
0 |
477 |
|
国营青岛无线电三厂 |
全民 |
1969 |
1279 |
98 |
950 |
139 |
1136 |
|
青岛索具厂 |
全民 |
1972 |
2218 |
100 |
2 030 |
90 |
685 |
|
青岛风机厂 |
集体 |
1974 |
821 |
82 |
468 |
0 |
569 |
|
北海船厂青岛船舶配件厂 |
集体 |
1980 |
130 |
21 |
164 |
0 |
36 |
|
青岛锚链厂 |
全民 |
1981 |
1347 |
108 |
509 |
23 |
1036 |
|
合计(21家) |
|
|
31680 |
2343 |
18 286 |
1 375 |
30861 |

1910年12月青岛造船厂为清廷海军部建造的“舞凤”号航海炮舰

北海船厂于1988年建成的“胜利2号”极浅海步行式钻井平台